Çeviri ve Metinlerarasılık Bağlamında Haber Metni Üretim Süreci
Year: 2023
Type: article
Abstract: Haber çevirisi ile bir haber metninin üretim süreci birbirine benzemektedir. Gazeteci haber üretirken çevirmenin çeviri sürecinde uyguladığına benzer kararlar almak zorunda kalabilir. Haber metninin ortaya çıkmasını sağlayan haber kaynakları, gerek resmi gerek anonim olsun, yazılı, so?zlü, go?rsel ya da işitsel malzemelerden oluşur. Çeviribilim çerçevesinde ele alındığında, gazetecinin haber olduğuna karar verdiği bu malzemeler kaynak metin olarak kabul edilebilir. Kaynak metin yer, zaman, haber mecrası ve okuyucu kitlesi gibi sorular go?z o?nünde bulundurularak yeniden-yazılır ve bo?ylece haber metni, çeviribilim terimleriyle ifade etmek gerekirse, erek metin oluşturulur. Erek metin üretilirken bazen salt yazılı metin yeterli olurken, bazı durumlarda erek kitlenin o?zellikleri ve beklentileri doğrultusunda fotoğraf veya video go?rüntüsü gibi go?rseller ya da ilgili başka metinlerin kullanımı gerekebilmektedir. Haber metnine ilave edilen ya da bu metinle ilişkilendirilen metinlerin tamamı habere kaynaklık eden metinle metinlerarasılık oluşturur. J. Kristeva (1986) tarafından tanımlanmış bir kuram olan metinlerarasılık, hem kaynak metnin anlaşılması, hem de haberin erek kitleye go?re hazırlanması bakımından haber üretiminin o?nemli bir parçasıdır. Bu çalışmada, son zamanlarda haber kaynağı olarak yaygın bir şekilde kullanılan sosyal medya mesajlarından yola çıkarak farklı metinlerarası ilişkiler içinde bir haber metni üretilirken hangi aşamalardan geçildiği go?sterilmeye çalışılmıştır. Süreç içinde gerçekleşen çeviri türleri Roman Jacobson’un (1959/2012) diliçi, dillerarası ve go?stergelerarası çeviri ayrımı go?zetilerek anlatılacaktır. Haber kaynağının seçimi ve hangi metinler ile metinlerarası ilişki kurulacağını da kapsayan karar alma süreci Hans J. Vermeer (1996/2008) tarafından tanımlanan Skopos kuramı ile açıklanacaktır. Sonuç olarak, bir dilden başka bir dile yapılan haber çevirisinde kaynak metnin aslında bir çeviri metin olduğu go?sterilerek hem çeviribilime hem de çeviri eğitimine katkı sağlamak amaçlanmaktadır.
Authors: Birsen Altaylı ÖZEMİR, Fatma Bilge ATAY
Language: Turkish
Subfield: Language and Linguistics
Field: Arts and Humanities
Domain: Social Sciences
Open Access status: green
OpenAlex ID: W4383669948