Genç Yetişkinlerde Olumsuz Değerlendirilme Korkusu ve Sosyal Yeterlik ile Sosyal Kaygı Arasındaki İlişkide Bilişsel Esnekliğin Aracı Rolü
Year: 2025
Type: article
Study design: Observational Study
Abstract: Bu çalışmada, genç yetişkinlerde olumsuz değerlendirilme korkusu ve sosyal yeterlik düzeylerinin sosyal kaygı düzeyini nasıl yordadığı ve bu ilişkilerde bilişsel esnekliğin aracı rolünün incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma, sosyal kaygının bilişsel ve kişilerarası belirleyicilerini bütüncül bir model olarak ele almayı hedeflemektedir. Çalışma; 18-30 yaş aralığında bulunan, 447’si kadın (%68.99) ve 201’i erkek (%31.01) olmak üzere 648 kişi ile gerçekleştirilmiştir. Katılımcılara; Demografik Bilgi Formu, Bilişsel Esneklik Ölçeği, Sosyal Yeterlik ve Sosyal Sonuçlar Ölçeği, Olumsuz Değerlendirilme Korkusu Ölçeği ve Liebowitz Sosyal Kaygı Ölçeği uygulanmıştır. Araştırma ilişkisel tarama deseni ile yürütülmüştür. Değişkenlerin birbirleri arasındaki ilişkisini belirleyebilmek amacıyla Pearson korelasyon analizi yapılmış; aracılık modellerini test etmek için ise çoklu aracı değişken analizi uygulanmıştır. Aracılık etkilerinin anlamlılığını değerlendirmek üzere bootstrap yöntemi kullanılmıştır. Elde edilen korelasyon analizi bulguları sonucunda, olumsuz değerlendirilme korkusu ile sosyal kaygı arasında pozitif, olumsuz değerlendirilme korkusu ile bilişsel esneklik arasında negatif bir ilişki olduğu görülmüştür. Sosyal yeterlik ile sosyal kaygı arasında ise negatif, sosyal yeterlik ile bilişsel esneklik arasında pozitif ilişkinin olduğu görülmüştür. Bunun yanında bilişsel esneklik ile sosyal kaygı arasında da negatif yönde bir ilişkinin olduğu görülmüştür. Yapılan aracılık analizi sonucunda ise olumsuz değerlendirilme korkusu ve sosyal yeterlik ile sosyal kaygı arasındaki ilişkide, bilişsel esnekliğin aracılık rolü olduğu belirlenmiştir. Buna göre katılımcıların sosyal yeterlik düzeyleri arttıkça sosyal kaygı düzeyleri düşmekte, olumsuz değerlendirilme korkusu düzeyleri arttıkça sosyal kaygı düzeyleri artmaktadır. Bilişsel esneklik düzeyleri ise bu etkilere aracılık etmektedir.
Authors: Berkan Can Kara, Özlem Çakmak Tolan
Institutions: Yıldız Technical University, Dicle University
Language: Turkish
Subfield: Experimental and Cognitive Psychology
Field: Psychology
Domain: Social Sciences
Open Access status: bronze
OpenAlex ID: W4411791027