Multiple Skleroz Tanılı Bireylerde Öz Yönetim Yetkinliği ile Depresyon Arasındaki İlişkinin İncelenmesi
Year: 2025
Type: article
Study design: Observational Study
Abstract: Multipl Skleroz (MS) merkezi sinir sistemindeki inflamasyon ve miyelin kılıfın zararı, kaybı, aksonun hasarı ile karakterize nöroimmun bir hastalıktır. Ortaya çıkmasında, genetik, çevresel ve otoimmün faktörler etkilidir. Bu nedenle hastalığın seyri kişiler arasında farklılıklar gösterebilmektedir. Genç yaşlarda ortaya çıkması ilerleyen dönemde depresyona ve bireylerde hastalığı yönetmede çeşitli sorunlara yol açmaktadır. Öz yönetim yetkinliğinin azalması bireylerin hastalık yönetim gücünü düşürmekte, stresle baş etmede zorlanma, psikososyal gereksinimlerde artma, depresyon ve anksiyeteye yatkınlık gibi birçok soruna neden olmaktadır. Araştırma MS tanılı bireylerin öz yönetim düzeylerinin depresyon üzerindeki etkisinin incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Tanımlayıcı, ilişki arayıcı tipteki araştırmaya Nisan 2023-Temmuz 2023 tarihlerinde İstanbul’da bir eğitim araştırma hastanesinde takip edilen 350 birey katıldı. Bu araştırmada hasta tanımlayıcı bilgi formu, Multiple Skleroz Öz Yönetim Ölçeği ve Beck Depresyon Ölçeği olmak üzere üç adet veri toplama aracı kullanıldı. Çalışmaya 350 kişi katıldı. 105 (%30) kişi erkek 245 (%70) kadındı. MS tanılı bireylerde öz yönetim ve depresyon arasında anlamlı ilişki bulundu. Depresyon düzeyi artan bireylerde öz yönetim yetkinliğinin azaldığı sonucuna ulaşıldı. Bu bireylerde öz yönetimin hastalığa ilişkin özelliklerden etkilendiği sonucuna varıldı. Bireylerin sosyoekonomik durumlarının ve psikososyal gereksinimlerinin depresyon düzeylerini etkilediği sonucuna varıldı. Çalışmanın sonucunda MS tanılı bireylerin öz yönetim ve depresyon düzeylerini etkileyen risk faktörleri belirlendi. Bu bireylerde öz yönetim ve depresyonun birbirinden etkilendiği belirlendi. Bireylerin sosyodemografik özelliklerinin depresyon üzerinde etkisi olan alanlar belirlendi. Öz yönetimi etkileyen hastalık özellikleri belirlendi. Sonuçlar kullanılarak MS tanılı bireylerde öz yönetimini güçlendirip depresyonu azaltacak hemşirelik girişimlerinin planlanarak uygulanması sağlanmalıdır.
Authors: Damla Ergen, Elçin Babaoğlu
Language: Turkish
Subfield: Clinical Neurology
Field: Medicine
Domain: Health Sciences
Open Access status: bronze
OpenAlex ID: W4412955413