Wieloletnie zmiany odpływu rzecznego z Wyżyny Małopolskiej w kontekście postępującej zmiany klimatu
Year: 2025
Type: article
Abstract: W artykule przedstawiono długoterminowe (1951–2023) zmiany odpływu jednostkowego w zlewniach rzecznych Wyżyny Małopolskiej z uwzględnieniem dwóch podokresów, tj. do 1988 r. – przed istotnym wzrostem temperatury powietrza, i po 1988 r. – w jego trakcie. Do badań wybrano 20 przekrojów wodowskazowych IMGW-PIB, zlokalizowanych na 17 rzekach, zamykających zlewnie o zróżnicowanej wielkości oraz dwie stacje synoptyczne. Do oceny wieloletnich zmian analizowanych zmiennych wykorzystano model trendu liniowego. W okresie 1951–2023 na stacjach Kielce i Sandomierz średnie roczne temperatury powietrza i roczne sumy parowania terenowego wykazywały tendencje rosnące, odpowiednio: 0,3°C na dekadę (w obu stacjach) oraz 21 mm i 25 mm na dekadę. Z kolei roczne sumy klimatycznego bilansu wodnego charakteryzowały się trendem malejącym (w Kielcach: −24 mm na dekadę, w Sandomierzu: −31 mm na dekadę). Zmiany sum opadów atmosferycznych były nieistotne statystycznie. Spadek średniego rocznego odpływu jednostkowego w analizowanym wieloleciu był istotny statystycznie w 9 zlewniach w zakresie wartości niskich, w 10 – średnich oraz w 13 – wysokich. Analiza odpływów w porównawczych podokresach (1951–1988 i 1988–2023) wykazała zmniejszenie się ich wartości średnich (SNq – 16%, SSq – 19%, SWq – 21%). Po 1988 r. SSq i SNq wykazywały spadek we wszystkich miesiącach. W pierwszym przypadku jego minimum przesunęło się z września na sierpień, a w drugim – z kwietnia na marzec. Z kolei SWq uległ znacznemu obniżeniu w marcu, a wzrostowi – w maju i we wrześniu.
Source: Czasopismo Geograficzne
Authors: Roman Suligowski, Tadeusz Ciupa
Language: Polish
Subfield: Water Science and Technology
Field: Environmental Science
Domain: Physical Sciences
Open Access status: hybrid
OpenAlex ID: W4413436799