Year: 2025
Type: article
Abstract: Bolu il merkezindeki bağımsız anaokullarında vakıf destekli (VD=1) okulların erişim, kapasite dengesi ve hane düzeyi maliyetler üzerindeki etkisini inceleyen bu çalışma, bulguların politika uygulamalarına dönüştürülebilmesi amacıyla bütüncül bir çerçeve sunmaktadır. Öncelikle QGIS tabanlı arz–talep haritalama ve akış modellemesi ile mevcut durum nicelleştirilmiş, ardından “VD=0” karşı-olgusal senaryosu kurgulanarak kayıt akışlarının mekânsal yeniden dağılımı ve olası düğümlenme noktaları simüle edilmiştir. Buna paralel olarak, okul servisi–toplu taşıma–kişisel araç olmak üzere üç kollu hane maliyeti modülüyle mesafe ve zamanın parasal karşılığı hesaplanmıştır. Elde edilen sonuçlar birbirini tamamlar niteliktedir: VD=1 okullar merkez–çeper ekseninde belirgin bir “kapasite tamponu” işlevi görmekte; kapatılmaları hâlinde akışlar az sayıda düğüm okulda yoğunlaşarak aşım riskini artırmakta ve belirli okullara yönelim yaklaşık %25–%33 oranında yükselmektedir (örneğin Köroğlu odaklı akış). Bu yoğunlaşma, kısa vadede sınıf kalabalıklığı ve yönetim yükünü, orta vadede ise öğretim niteliği ve ebeveyn memnuniyetini olumsuz etkileyebilmektedir. Hane maliyetleri açısından, kişisel araç kullanımında aylık ek yük 0–5 km bandında yaklaşık 1.498–1.861 TL’ye, 5–15 km bandında 3.859–5.069 TL’ye çıkmakta; servis ve toplu taşıma belirli eşiklerde maliyeti düşürse de toplam yükün ana belirleyicileri mesafe ve zamandır. Bu bulgulara dayanarak, kısa vadede rota/akış optimizasyonu ve geçici derslikler, orta vadede çeperde modüler/uydu sınıflar ile çok-okullu kayıt havuzu, uzun vadede ise planlı kapasite artışı ve çok-paydaşlı finansman önerilmektedir. Sonuç olarak, VD=1 okulların varlığı hem eşitlikçi erişimi hem de sürdürülebilir kapasite yönetimini desteklemekte; yaşam döngüsü maliyet yaklaşımı ve yerel yönetişimle ölçeklenebilir politika paketlerine dönüştürülebilecek kanıtlar üretmektedir.
Authors: Türker Sezer, Muhammed Fatih KÜÇÜKKARA
Institution: Bolu Abant İzzet Baysal University
Language: Turkish
Subfield: Education
Field: Social Sciences
Domain: Social Sciences
Open Access status: hybrid
OpenAlex ID: W7127055956
