Tipografik Minimalizm ve Yapay Zekâ Estetiği: Brockmann'in Izgara Sistemi Üzerinden Afiş Tasarımı Üretim Süreçlerinin Karşılaştırmali Analizi
Year: 2026
Type: article
Abstract: Bu çalışma, grafik tasarım tarihinde modernist yaklaşımın önemli bir temsilcisi olarak kabul edilen Josef Müller-Brockmann’ın tipografik minimalizme dayalı ızgara sistemi yaklaşımı ile günümüzde giderek yaygınlaşan yapay zekâ destekli afiş tasarımı süreçlerini karşılaştırmalı olarak analiz etmeyi amaçlamaktadır. Araştırmada, Brockmann’ın özellikle İsviçre Tipografi Okulu çerçevesinde geliştirdiği sistematik, rasyonel ve matematiksel temelli tasarım anlayışı doğrultusunda üretilen afişlerdeki tipografik düzenlemeler, modüler yapı, görsel hiyerarşi ve denge unsurları detaylı biçimde incelenmiştir. Bu inceleme, geleneksel grafik tasarım süreçlerinde insan yaratıcılığı ve estetik karar alma mekanizmalarının nasıl işlediğini ortaya koymaktadır. Çalışmada yapay zekâ teknolojilerine dayalı tasarım sistemleri aracılığıyla (Adobe Firefly, Adobe Express, Gemini ve Chatgpt) üretilen afiş örnekleri değerlendirilmiş; özellikle algoritmik üretim süreçlerinin biçimsel çeşitlilik, kompozisyon organizasyonu ve estetik kararlar üzerindeki etkileri irdelenmiştir. Karşılaştırmalı analiz yöntemi çerçevesinde yürütülen bu araştırma, insan odaklı tasarım süreçleri ile veri ve algoritma temelli üretim yöntemleri arasındaki yapısal, kavramsal ve estetik farkları ortaya koymakta; aynı zamanda grafik tasarımın dönüşen üretim biçimlerine eleştirel bir perspektif sunmaktadır. Bu bağlamda çalışma, geleneksel tasarım prensiplerinin günümüz yapay zekâ tabanlı sistemler karşısındaki konumunu tartışmaya açmakta ve grafik tasarım disiplininde insan ve yapay zekâ işbirliğine dayalı yeni üretim paradigmalarına ışık tutmaktadır.
Author: Göknur Sözüneri
Language: Turkish
Subfield: Visual Arts and Performing Arts
Field: Arts and Humanities
Domain: Social Sciences
Open Access status: diamond
OpenAlex ID: W7128380282