Year: 2024
Type: dissertation
Abstract: Müslümanların tarih boyunca büyük önem atfettiği şehirlerden biri Medine'dir. Hicret yurdu (dâru'l-hicre), Hz. Peygamber'in şehri (Medinetü'r-resul) gibi isimlerle adlandırılan bu şehir İslam devletinin ilk başkenti ve peygamberin mescidi ile mezarını içinde barındıran kutsal bir şehirdir. Medine, Hz. Ali'nin idare merkezini Kufe'ye taşıması sonrasında İslam'ın ilk dönemlerindeki siyasî ağırlığını kaybetse de, müslüman toplumlar ve bireyler açısından manevi ve kutsal değerini hiçbir zaman yitirmemiştir. 1517'de Mısır'ın fethi ile Mekke ve Medine'de Osmanlıların fiilî olarak hâkimiyetleri başlamış olsa da bu tarihten önce de Osmanlılar, bu iki mukaddes şehre yardım ve hizmet etmekten geri durmamışlardı. Mezkûr tarihte başlayan hâkimiyet, Osmanlı'nın sona erişine kadar devam etmiş ve şehrin idaresi konusunda miras alınan pek çok teamülde ilk başlarda köklü değişikliklere gidilmemiştir. Bu çalışma, Osmanlı İmparatorluğu'nun XVII. yüzyılın ikinci yarısındaki (1650-1700) Medine hâkimiyetini ele almaktadır. İlgili tarih, Osmanlıların Haremeyn'deki hâkimiyetlerinin ikinci yüzyılını ifade etmektedir. Osmanlı Devleti'nin Medine'nin imarına, emniyet ve asayişine verdiği ehemmiyet ile orada yaşayan ahali ve mücavirlerin memnuniyetlerini önemsediği her daim tespit edilen bir olgudur. Bundan dolayı şehirde sükûnetin devamına, yılda bir defa yapılan büyük hac organizasyonunda Medine'nin sorunsuz bir surette ziyaretine ve bu esnada ahali ve mücavirlere gönderilen surrelerin adaletle dağıtımına gayret gösterilmiştir. Osmanlı Devleti'nin diğer kazalardan ayrı bir konumda tuttuğu Medine'de, söz konusu zaman aralığında yerli aileler arasında yaşanan çatışmalar ve devletle olan küçük ölçekli ihtilaflar ile bazı bedevî kabilelerinin yaptığı taşkınlıklar dışında genel olarak sakin bir hayat sürülmekteydi. Bu sukûnet, Medine'deki ilmi ve kültürel hayatın devamına fayda sağlamıştır. Şehre hâkim olan sükûneti bozacak eylemlere Osmanlı merkezi idare tarafından karşılık verildiği gibi siyasî ve idarî açıdan büyük değişimleri ifade eden adımlar atılmasına da ihtiyaç duyulmamıştır. Medine'deki ahali ve mücavirlerin iktisadî açıdan refahını temin için aynî ve nakdî tahsisatların temini ve hak sahiplerine ulaştırılması için gerekenlerin yapılmasına da özen gösterilerek Osmanlı merkezi idaresi, bu konuda yerel idarecilerden hassasiyet beklemiştir.
Author: Ezici, Osman
Language: Turkish
Subfield: Sociology and Political Science
Field: Social Sciences
Domain: Social Sciences
Open Access status: green
OpenAlex ID: W7132016403