Get started
Work

Samsun İli Pirinç Arz Zincirinde Fiyat Aktarımı, Maliyetler ve Aktörler Arası Gelir Dağılımı

Year: 2026
Type: article
Abstract: Bu çalışmada, Samsun ili pirinç arz zincirinde fiyat aktarımı, masraflar, gelir dağılımı ve pazarlama etkinliğinin analizi amaçlanmıştır. Araştırma verileri 87 çeltik üreticisi, 18 pirinç fabrikası, 16 toptancı ve 16 perakendeciden anket yoluyla toplanmıştır. Pirinç arz zincirinde gelir eşitsizliğini ölçmek amacıyla Gini Katsayısından (GK) yararlanılmıştır. Pirinç arz zincirinin etkinliği geleneksel, Shepherd ve Acharya-Agarwal yaklaşımlarıyla ortaya konulmuştur. Çalışma kapsamında elde edilen bulgular, pirinç arz zincirinde rol alan aktörler arasında orta dereceli bir gelir eşitsizliği olduğunu ve gelirin daha çok sermaye yoğunluklu işleme seviyesinde toplandığını göstermiştir. Araştırmada ayrıca, çeltik üreticilerinin elde ettikleri kilogram başına gelirin göreceli olarak makul seviyelerde kalmasına rağmen, küçük işletme yapısının getirdiği ölçek tuzağı (scale trap) nedeniyle bu kazancın sürdürülebilir bir ekonomik büyümeye dönüşemediği tespit edilmiştir. Ölçek ekonomisinden yararlanamayan çeltik üreticilerinin arz zinciri içerisindeki bu yapısal kısır döngüsünün, pirinç arz zincirinin etkinliğinin düşük çıkmasına sebep olduğu belirlenmiştir. Acharya-Agarwal endeksi, pirinç arz zinciri üzerindeki maliyet yükünün üretici refahını baskıladığını göstermiştir. Üretici örgütlerinin, ortak girdi tedariki ve toplu pazarlama kapasitesine sahip iktisadi güç merkezlerine dönüştürülmesi, arz zinciri aktörleri arasındaki işbirliğinin güçlendirilmesi, dikey bütünleşme stratejilerinin izlenmesi ve üretim aşamasında fonksiyonel büyüme modellerinin teşvik edilmesi pirinç arz zincirinin etkinliğini artıracak ve gelir dağılımının daha dengeli olmasına katkı sağlayacaktır.
DOI: 10.24925/turjaf.v14i3.859-868.8743
Language: Turkish
Open Access status: gold
Estimated APC paid: $25
OpenAlex ID: W7134987002
FWCI:
Cites:
Cited by:
Related to: