Year: 2026
Type: article
Abstract: Türkiye’nin Güneydoğu Anadolu Bölgesi Diyarbakır ilinde yer alan ve Dicle-Fırat Havzası sınırları içerisinde bulunan Bismil Havzası için yağış-akış ilişkisini belirlemek, su kaynaklarının sürdürülebilir yönetimine katkı sağlamak ve taşkın ile kuraklık riskini değerlendirmek amacıyla Soil and Water Assessment Tool (SWAT) modeli kullanılarak hidrolojik modelleme çalışması yapılmıştır. Çalışmada, arazi kullanımı, toprak yapısı, topoğrafya ve iklim verileri (yağış, sıcaklık, rüzgar hızı, nispi nem, güneş ışınımı) model girdisi olarak kullanılmıştır. Bu doğrultuda model girdileri, su döngüsünün farklı bileşenlerini analiz etmeye olanak sağlamıştır. Modelin doğruluğunu artırmak amacıyla kalibrasyon ve validasyon işlemleri SWAT-CUP yazılımı kullanılarak gerçekleştirilmiş ve modelin güvenilirlik açısından yeterli olduğu belirlenmiştir. Elde edilen sonuçlara göre, Bismil ilçesi yarı kurak bir iklime sahip olup, yıllık yağışın önemli bir kısmının evapotranspirasyon yoluyla atmosfere geri döndüğü görülmüştür. Yağış-akış sonuçları incelendiğinde, kış ve ilkbahar aylarında yüzey akışının arttığı, yaz aylarında ise su kıtlığının belirgin hale geldiği gözlemlenmiştir. Bu durum, tarımsal su yönetimi açısından stratejik planlamaların gerekliliğini ortaya koymaktadır. Çalışma kapsamında elde edilen bulgular, taşkın risklerinin azaltılması, tarımsal sulamanın etkinleştirilmesi ve yer altı suyu kaynaklarının korunması için uygulanması gereken politikaların önemini vurgulamaktadır. SWAT modelinin alınabilecek kararlara destek aracı olarak kullanılabileceği ve gelecekteki su yönetimi stratejilerine katkı sağlayabileceği sonucuna ulaşılmıştır.
Source: DÜMF Mühendislik Dergisi
Authors: Yunus Emre Çolak, Recep Çelik
Institution: Dicle University
Language: Turkish
Subfield: Water Science and Technology
Field: Environmental Science
Domain: Physical Sciences
Open Access status: diamond
OpenAlex ID: W7140097783