Year: 2026
Type: article
Abstract: Karakoyunlu Türkmen hanedanı, XIV. yüzyılın ikinci yarısından XV. Yüzyılın sonlarına kadar Doğu Anadolu, Azerbaycan, Irak ve Batı İran coğrafyasında hüküm sürdü. Devletin gerçek kurucusu sayılan Kara Yusuf, Tebriz merkezli hakimiyet sahasında Timurlular ve Akkoyunlular gibi dönemin etkin güçleriyle mücadele ederek başarılı bir idare sergiledi. Karakoyunlu Türkmen hükümdarı Kara Yusuf’un oğlu İsfend Mirza, babasının ölümünden sonra saltanata getirildiyse de Timurlu hükümdarı Şahruh’un ordularına karşı koyamadığından ağabeyi İskender Mirza’nın yanına gitti. Karakoyunlu mirzalar, Timurlu ordusuyla girdikleri muharebede ağır bir mağlubiyete uğradılar. Buna rağmen İsfend Mirza, başkent Tebriz’i tekrar ele geçirmeyi başardı. Ancak onun hâkimiyetine ağabeyi İskender tarafından son verildi. Bunun üzerine Bağdat’a giden İsfend Mirza, Hille Kalesi’nde tutunan Celâyir Hanedanı’nı ortadan kaldırdı. Daha sonra ağabeyi Şah Muhammed’in üzerine yürüyüp Bağdat hakimiyetini ele geçiren İsfend Mirza, Erbil ve Musul’un zaptıyla Irak-ı Arap’ı tamamen kontrolüne aldı. İsfend Mirza, Akkoyunlu Sultan Hamza karşısında yenilgiye uğradıysa da Huveyze bölgesinde Mü’şa’şalara karşı kazandığı zaferle hakimiyetinin sınırlarını Basra kıyılarına kadar genişletti. Şia mezhebine meyilli bir siyaset takip eden İsfend, Bağdat’ta 12 yıllık iktidarının ardından 1445 yılında hayatını kaybetti. Karakoyunlu hükümdarı Cihan Şah, ancak onun ölümünden sonra Bağdat’a hâkim olabildi. Bu çalışmada, 1433-1445 yılları arasında merkezî Karakoyunlu egemenliğine karşı Bağdat’ta müstakil bir idare sergileyen İsfend Mirza’nın siyasî-askerî kariyeri ve kişiliği ele alınmıştır. Bu çerçevede çalışmanın Karakoyunlu Türkmen Devleti ve Bağdat tarihi çalışmalarına katkı sağlaması amaçlanmıştır.
Author: Yavuz Delibalta
Institution: Kafkas University
Language: Turkish
Topic: Historical Turkish Studies
Field: Social Sciences
Domain: Social Sciences
Open Access status: diamond
OpenAlex ID: W7165458564