Year: 2026
Type: article
Abstract: Osmanlı toplumunda vakıflar hem dinî hem de sosyal alanlarda düzeni sağlayan en önemli kurumlardan biri olmuştur. İmparatorluğun farklı bölgelerinde tesis edilen bu müesseseler, halkın temel ihtiyaçlarını karşılamanın yanı sıra idari ve kültürel hayatın devamlılığına da hizmet etmiştir. Özellikle devlet ricali tarafından tesis edilen vakıflar, ferdî hayır anlayışının ötesine geçerek devlet ile toplum arasındaki ilişkiyi güçlendiren kurumsal yapılar hâline gelmiştir. Bu doğrultuda çalışmanın konusu, 18. yüzyıl Osmanlı vezirlerinden Çelik Mehmed Paşa’nın siyasi ve idari kariyerinin ana hatlarıyla ortaya konulması ile paşa tarafından Güzelhisar’da kurulan medresenin vakfiyesinin diplomatik açıdan incelenmesidir.Çalışma kapsamında, literatürde biyografisi hakkında sınırlı bilgiler bulunan Çelik Mehmed Paşa’nın hayatı ve devlet hizmetindeki faaliyetleri, arşiv kayıtları ışığında daha ayrıntılı biçimde ele alınmıştır. Bunun yanı sıra Güzelhisar’da kurulan medreseye ait vakfiye, diplomatik açıdan incelenmiştir. Vakfiyenin kuruluş gayesi, vakfın işleyiş esasları, gelir ve gider kalemleri, yönetim yapısı, sunulan hizmetler ve hukuki şartların metinde ne şekilde düzenlendiği ayrıntılı biçimde tespit edilmiştir. Çalışmanın ana kaynaklarını, ilgili arşiv belgeleri, çağdaş kronikler ile ikincil literatür oluşturmaktadır. Sonuç olarak bu çalışma, hem Çelik Mehmed Paşa’nın biyografisine yeni bilgiler kazandırması hem de vakfiyelerin diplomatik yönüne ve muhtevasına dikkat çekmesi bakımından alana katkı sağlamayı hedeflemektedir.
DOI: 10.13114/mjh.1854641
Author: Metin Aydar
Institution: Erzurum Technical University
Language: Turkish
Subfield: Sociology and Political Science
Field: Social Sciences
Domain: Social Sciences
Open Access status: diamond
OpenAlex ID: W7166320371