Problems of Hadith Criticism in al-Uqayli's al-Du’afa al-kabir: An Evaluation of the Academic Merit of Criticisms Against Abu Hanifa
Year: 2026
Type: article
Abstract: Ebû Hanîfe’ye yönelik taltif ve tenkit yönlü birçok söz söylenmiş ve çalışma yapılmıştır. Ukaylî (öl. 322/934) de ed-Duafâü’l-kebîr’inde bu meyanda 35 rivâyete yer vermiştir. Ebû Hanîfe’den yaklaşık bir asır sonra yaşayan Ukaylî’nin tenkit yönlü rivâyetlere yer verdiği kitabı, konuya dair temayüz eden çalışmalardandır. Çalışmanın amacı, müellifin yer verdiği rivâyetlerdeki râviler hakkında farklı yaklaşımları incelemektir. Zira müellif, bir râvinin herhangi bir rivâyettini delil alıp kullanırken, aynı râviyi başka bir rivâyette cerh edebilmektedir. Bu çerçevede konu, “Ukayli’nin Cerh Ettiği Râviler”, “Rivâyetine Râvilerinden Meçhûllerin Olması”, “Ukayli’nin Ehl-i Hadis Râvilerden Nakletmesi” şeklindeki başlıklar çerçevesinde incelenmiştir. Çalışma, Ebû Hanîfe hakkında, Ukaylî’nin eserinde yer alan “Nu‘mân b. Sâbit” maddesi altında nakledilen rivâyetler çerçevesinde ele alınmıştır. Araştırmada izlenen yöntem, hadis ilminin cerh ve ta‘dîl usûlü esaslarına dayanmaktadır. Bu kapsamda yapılan incelemeler neticesinde aşağıdaki sonuçlara ulaşılmıştır; Ukaylî, bir yerde nakilde bulunduğu râvi hakkında başka bir yerde cerh yönlü bilgi vermiş, sözlerine ve değerlendirmelerine değer verdiği râvilerin genellikle muhaddis olması hasebiyle bireysel bakışının bu yönde olduğu anlaşılmış ve bazı nakillerde zikrettiği râvilerin tabakat kitaplarında meçhûl olduğu tespit edilmiştir. Dolayısıyla Mekke’de yaşamış bir muhaddis olarak Ukaylî’nin Ebû Hanîfe hakkında tenkit içerikli olan rivayetlerde Ehl-i hadis bakış açısıyla hareket ettiği görülmüştür.
Source: DergiPark
Authors: Kaplan, Mehmet Ali, Öztoprak, Mustafa
Institution: Eskişehir Osmangazi University
Language: Turkish
Subfield: Religious studies
Field: Arts and Humanities
Domain: Social Sciences
Open Access status: green
Funder: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi
OpenAlex ID: W7166408664
