3194 Sayılı İmar Kanunu’nun 18. Madde Uygulamalarının Düzenleme Sahası ve Sınırının Belirlenmesi Esasları Kapsamında İncelenmesi: Ağrı İli Örneği
Year: 2026
Type: article
Abstract: Bu çalışmada, 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 18. maddesi uyarınca gerçekleştirilen uygulamalarda düzenleme sahası ve düzenleme sınırının belirlenme esasları Ağrı ili örneğinde incelenmiştir. Çalışma kapsamında Merkez, Diyadin, Doğubayazıt, Eleşkirt, Patnos ve Tutak ilçelerinde tamamlanmış 18 adet AAD uygulaması değerlendirilmiştir. Uygulamalar; mevzuata uygunluk, düzenleme sahası büyüklüğü, düzenleme sınırının geçirilme esasları, düzenleme ortaklık payı (DOP) kesinti oranları, kamusal donatı alanı üretimi ve imar hakları bakımından analiz edilmiştir. Bulgular, düzenleme sahalarının çoğunlukla küçük ve parçalı alanlardan oluştuğunu, uygulamaların önemli bir bölümünün malik talepleri doğrultusunda şekillendiğini ve beş yıllık imar programlarıyla ilişkilendirilmediğini göstermektedir. İncelenen düzenleme sahalarının büyüklükleri yaklaşık 3- 363 dönüm arasında değişmekte olup toplamda 1120 dönümlük bir alanı kapsamaktadır. Ortalama DOP oranının yaklaşık %19 olduğu, DOP oranlarının ise %0 ile %41 arasında değiştiği belirlenmiştir. Bu durum, uygulamalar arasında dengeli bir dağılım bulunmadığını ve bazı sahalarda kamusal donatı alanı üretiminin sınırlı kaldığını göstermektedir. Ayrıca bazı AAD uygulamalarında düzenleme sınırlarının yapı adalarını böldüğü ve imar hakları bakımından tam bir homojenlik sağlanamadığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak, belediyelerde beş yıllık imar programlarının bulunmaması, teknik ve mali kapasite yetersizlikleri ile 2019 yılında isteğe bağlı imar planı uygulamalarında getirilen “öncelikle parselasyon planının yapılması” esasının, talebe dayalı ve parçalı 3194/18. madde uygulamalarını artırmış olabileceği değerlendirilmektedir.
Authors: Ömer Aslan, Ayşe Yavuz Özalp
Institution: Artvin Coruh University
Language: Turkish
Subfield: Urban Studies
Field: Social Sciences
Domain: Social Sciences
Open Access status: hybrid
OpenAlex ID: W7166648494