Özel Gereksinimli Çocuğa Sahip Ailelerin Fiziksel Aktiviteye Katılımında Psikolojik Sağlamlık, Algılanan Sosyal Destek ve Sosyal Dışlanmanın Rolü
Year: 2026
Type: article
Study design: Observational Study
Abstract: Özel gereksinimli çocuğa sahip ebeveynler, yoğun bakım sorumlulukları, artan duygusal yük ve sosyal yaşamda karşılaştıkları sınırlılıklar nedeniyle fiziksel aktiviteye katılım açısından çeşitli güçlükler yaşayabilmektedir. Bu durum, ebeveynlerin hem fiziksel sağlıklarını hem de psikolojik iyi oluşlarını etkileyebilen önemli bir sorun alanı olarak değerlendirilmektedir. Fiziksel aktivite düzeyi, bireyin genel sağlık durumunu ve yaşam kalitesini doğrudan etkileyen temel bir davranış olup, bu davranışın ortaya çıkmasında yalnızca bireysel tercihlerin değil psikososyal faktörlerin de önemli rol oynadığı bilinmektedir. Bu araştırma, psikolojik sağlamlık, algılanan sosyal destek ve sosyal dışlanma değişkenlerinin fiziksel aktivite düzeyleri ile ilişkisini ve bu değişkenlerin fiziksel aktivite düzeylerini yordama gücünü incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma, ilişkisel tarama modelinde yürütülmüştür. Çalışmanın örneklemini, Kırşehir il merkezinde bulunan özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde eğitim alan özel gereksinimli çocukların ebeveynlerinden araştırmaya gönüllü olarak katılan 272 ebeveyn oluşturmaktadır. Verilerin analizinde SPSS paket programı kullanılmıştır. Değişkenler arasındaki ilişkiler pearson korelasyon analizi ile incelenmiş, fiziksel aktivite düzeylerini yordayan değişkenlerin etkisi ise çoklu doğrusal regresyon analizi ile değerlendirilmiştir. Araştırma bulguları, psikolojik sağlamlık ve algılanan sosyal desteğin fiziksel aktivite düzeyleri ile pozitif yönde ilişkili olduğunu, sosyal dışlanmanın ise negatif yönde ilişkili olduğunu göstermektedir. Regresyon analizi sonuçları, üç değişkenin birlikte fiziksel aktivite düzeylerini anlamlı düzeyde yordadığını ortaya koymuştur. Modelde en güçlü yordayıcı değişkenin sosyal dışlanma olduğu, bunu psikolojik sağlamlık ve algılanan sosyal desteğin izlediği belirlenmiştir. Sonuç olarak, özel gereksinimli çocuğa sahip ebeveynlerde fiziksel aktivite düzeylerinin artırılmasında psikolojik dayanıklılığın güçlendirilmesi, sosyal destek sistemlerinin geliştirilmesi ve sosyal dışlanma algısının azaltılmasına yönelik müdahalelerin önemli olduğu söylenebilir. Bu bulguların, özel gereksinimli çocuğa sahip ebeveynlere yönelik sosyal ve sağlık temelli uygulamaların geliştirilmesine katkı sağlayabileceği düşünülmektedir.Anahtar Kelimeler: Özel gereksinimli çocuğa sahip ebeveynler; fiziksel aktivite düzeyi, psikolojik sağlamlık, algılanan sosyal destek, sosyal dışlanma
Authors: Oner Soykan, Vahit Çiriş
Institutions: Gazi University, Ahi Evran University
Language: Turkish
Subfield: Clinical Psychology
Field: Psychology
Domain: Social Sciences
Open Access status: hybrid
OpenAlex ID: W7166858024