Get started
Work

Spatial Organization in Early Ottoman Period Mosques: a Space Syntax Analysis of Capital City Examples

Year: 2026
Type: article
Abstract: Osmanlı mimarlığı literatüründe erken dönem camileri genellikle Selçuklu geleneğinin devamı ya da klasik dönem camilerinin öncülleri olarak ele alınmış ve bu yapıların gelişimi doğrusal bir mimari evrim modeli içinde açıklanmıştır. Ancak bu yaklaşım, erken dönem Osmanlı mimarisinde ortaya çıkan plan şemaları ve mekânsal organizasyon çeşitliliğini yeterince açıklayamamaktadır. Bu çalışma, erken dönem Osmanlı camilerindeki tipolojik ve mekânsal çeşitliliğin doğrusal bir gelişim modeliyle açıklanıp açıklanamayacağını sorgulamaktadır. Araştırma kapsamında, 1299–1505 yılları arasında Osmanlı Devleti’ne başkentlik yapmış Bursa, Edirne ve İstanbul’da inşa edilen ve plan özellikleri belirlenebilen toplam on yedi cami incelenmiştir. Bu yapılar arasından farklı plan tiplerini temsil eden, mekânsal analiz açısından karşılaştırılabilir veri sunan dört cami seçilerek ayrıntılı analizler gerçekleştirilmiştir. Analizler, Mekân Dizim (Space Syntax) kuramı çerçevesinde Depthmap yazılımı kullanılarak yürütülmüş; aksiyel haritalar üzerinden bağlantılılık (connectivity) ve aks uzunluğu (line length) değerleri değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular, erken dönem Osmanlı camilerinde mekânsal organizasyonun tek yönlü bir gelişimden ziyade, farklı plan tiplerinin eş zamanlı olarak var olduğu çok merkezli bir yapı sergilediğini ortaya koymaktadır. Bu durum, erken dönem Osmanlı cami mimarisinde mekânsal organizasyon ve plan tipolojisi açısından çok katmanlı bir yapının bulunduğunu göstermektedir. Çalışma sonucunda, erken dönem Osmanlı camilerindeki mekânsal organizasyonun doğrusal bir gelişim modelinden ziyade eş zamanlı gelişen farklı plan tipleri üzerinden şekillendiği ortaya konulmuştur.
Institution: Toros University
Language: Turkish
Subfield: Urban Studies
Open Access status: green
OpenAlex ID: W7166993439
FWCI:
Cites: 6
Cited by:
Related to: 10