การศึกษาแนวทางการบริหารความเสี่ยงงานวิชาการในโรงเรียนประถมศึกษาขนาดเล็กสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษากาฬสินธุ์ เขต 2: พหุกรณีศึกษาโรงเรียนที่ได้รับรางวัล Iqa Award
Year: 2026
Type: article
Abstract: ภูมิหลังและวัตถุประสงค์: งานวิชาการเป็นหัวใจหลักในการบริหารสถานศึกษา การบริหารความเสี่ยงของงานวิชาการในสถานศึกษาจึงเป็นเรื่องสำคัญ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในโรงเรียนประถมศึกษาขนาดเล็กที่มีโอกาสและ ปัจจัยที่ก่อให้เกิดความเสี่ยงสูง การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อศึกษาแนวทางการบริหารความเสี่ยงงานวิชาการในโรงเรียนประถมศึกษาขนาดเล็ก สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษากาฬสินธุ์ เขต 2 ระเบียบวิธีการวิจัย: การวิจัยครั้งนี้เป็นการศึกษาแบบพหุกรณีศึกษา ผู้วิจัยเลือกพื้นที่ที่ใช้ในการศึกษาโดยวิธีการเจาะจง พิจารณาจากโรงเรียนที่ได้รับรางวัล IQA AWARD ระดับยอดเยี่ยม ประเภทสถานศึกษาขนาดเล็ก ปี 2564, 2565 และ 2566 จำนวน 2 โรงเรียน เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูล คือ แบบสัมภาษณ์แบบกึ่งโครงสร้าง แบบบันทึกการสังเกต แบบตรวจสอบความครบถ้วนของเอกสาร และแบบประเมินความสอดคล้องผู้ให้ข้อมูลหลัก ได้แก่ ผู้บริหารสถานศึกษาและครูผู้สอนในโรงเรียน วิเคราะห์ข้อมูลโดยการวิเคราะห์เนื้อหาตามกรอบแนวคิดการวิจัย ผลการวิจัย พบว่าโรงเรียนประถมศึกษาขนาดเล็ก ที่เป็นพหุกรณีศึกษา มีแนวทางการบริหารความเสี่ยงงานวิชาการตามกระบวนการบริหารความเสี่ยง 4 ขั้นตอน ดังนี้ (1) การระบุความเสี่ยง ประกอบด้วย 1) การประชุมครู 2) การสร้างชุมชนการเรียนรู้ทางวิชาชีพ 3) การนิเทศชั้นเรียน และ 4) การวิเคราะห์สภาพแวดล้อมองค์กร (2) การประเมินความเสี่ยง ประกอบด้วย 1) การประเมินโอกาสในการเกิดความเสี่ยง 2) การประเมินผลกระทบที่เกิดจากความเสี่ยง พบว่าด้านที่มีโอกาสจะเกิดความเสี่ยงและผลกระทบมาก ที่สุด คือ การพัฒนากระบวนการเรียนรู้ (3) การจัดการความเสี่ยง ดำเนินการดังต่อไปนี้ 1) สร้างความเข้าใจให้ครูผู้สอนเห็นถึงความสำคัญของ การจัดทำแผนการจัดการเรียนรู้ 2) เน้นให้บุคลากรทุกคนมีส่วนร่วมในการจัดทำปรับปรุง พัฒนาหลักสูตรสถานศึกษา 3) ส่งเสริมให้ครูผู้สอนอบรมพัฒนาตนเองอยู่เสมอ 4) ส่งเสริมให้ครูพัฒนาเกี่ยวกับการจัดทำสื่อและการใช้สื่อเทคโนโลยีในการจัดการเรียนรู้ 5) สร้างความเข้าใจกับครูผู้สอนเกี่ยวกับระเบียบการวัดประเมินผลของสถานศึกษา และ (4) การติดตามประเมินผลความเสี่ยงเป็นการติดตามความก้าวหน้าระหว่างดำเนินการจัดการความเสี่ยง และหลังการดำเนินการจัดการความเสี่ยง สรุปผลการวิจัย: แนวทางการบริหารความเสี่ยงงานวิชาการในโรงเรียนประถมศึกษาขนาดเล็ก สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษากาฬสินธุ์ เขต 2 พบว่าสถานศึกษาไม่ได้มีการวางแผนการดำเนินงานบริหารความเสี่ยงงานวิชาการโดยตรง หากแต่การดำเนินงาน โครงการหรือกิจกรรมต่าง ๆ เป็นการดำเนินงานที่สถานศึกษาดำเนินการเป็นปกติอยู่แล้ว เนื่องจากเป็นส่วนหนึ่งของการดำเนินงานตามระบบประกันคุณภาพการศึกษา จึงส่งผลให้มีการดำเนินการตามแนวทางดังกล่าวอย่างสม่ำเสมอและต่อเนื่อง ซึ่งสอดคล้องกับกระบวนการบริหารความเสี่ยงงานวิชาการ ส่งผลให้เกิดการบริหารงานวิชาการอย่างเป็นระบบ มีการบริหารจัดการอย่างมีประสิทธิภาพ ทำให้นักเรียน ครู ผู้บริหารสถานศึกษาและสถานศึกษามีคุณภาพและได้มาตรฐานการศึกษาตามที่สถานศึกษากำหนด
Authors: กนิษฐา มาเบ้า, อมร มะลาศรี, สุพจน์ ดวงเนตร
Institution: Kalasin University
Language: Thai
Domain: Social Sciences
SDG: Quality education
Open Access status: diamond
OpenAlex ID: W7170093589