Year: 2026
Type: article
Abstract: Klasik Türk edebiyatı döneminde kaleme alınan eserler arasında dinî-ahlaki metinlerin sayıca fazla olduğu bilinmektedir. Ahlak metinleri arasında Ahiliğin prensiplerini anlatan fütüvvetnâmeler de yer almaktadır. İlk zamanlarda tasavvufî öğretileri aktarmak amacı ile yazılan bu tür metinlerde zanaatkâr bir zümreye mensup olmanın dışında, fütüvvet ehlinde bulunması gereken ahlaki vasıflar konu edilir. Fütüvvetnâmelerde Kur’an, hadis ve tasavvuf gibi kaynakların dışında peygamber kıssalarından da yararlanılmıştır. Peygamberler ahlakı, öğütleri ve yaşam biçimleriyle Müslüman toplumların geneli için örnek şahsiyetlerdir. Fütüvvetin Hz. Âdem’le başladığını aktaran müellifler, her peygamberin bir meslek zümresinin piri olduğuna değinmişlerdir. Fütüvvetnâmelerde bir meslek erbabında olması gereken hasletler nakledilirken ayet ve hadislerin dışında, anlatımı güçlendirmek amacıyla başta peygamberler olmak üzere din büyüklerinin kıssalarına yer verilmiştir. Bu şekilde işlenen bahsin okuyanların zihninde kalıcı olması amaçlanmıştır. Kur’an’da bazı peygamberlerin fetâ olarak nitelendirilmesi, fütüvvetnâme müellifleri için bu kıssaları daha da önemli kılmıştır. Bu çalışmada bilinen ilk Türkçe fütüvvetnâme olan Burgazî Fütüvvetnâmesi ile 1524 yılında Razavî tarafından kaleme alınan, hacmi ve muhtevasıyla gelenekte önemli bir yere sahip olan Fütüvvetnâme-i Kebîr adlı eserde yer alan peygamber kıssaları tespit edilmiş ve bu hikâyelerin bireyin ahlak eğitimi sürecindeki etkisi hususunda değerlendirmeler yapılmıştır.
Source: Akademik Dil ve Edebiyat Dergisi
Author: Fatih Koyuncu
Institution: Ahi Evran University
Language: Turkish
Subfield: Religious studies
Field: Arts and Humanities
Domain: Social Sciences
Open Access status: diamond
OpenAlex ID: W7171663151