Divan Şiirinde Osmanlı İlim ve Düşünce Dünyasının Temeli Müderris
Year: 2026
Type: article
Abstract: Osmanlı Devleti’nin merkez teşkilatı kendi içerisinde belli bölümlere ayrılmıştır. Bu bölümlerden biri toplumda dinî hizmetler, öğretim ve yargı faaliyetlerini icra eden görevlilerden oluşan ilmiye teşkilatıdır. Osmanlı Devleti’nin öğretim faaliyetlerinin merkezinde medreseler ve müderrisler vardır. Devlette yargı faaliyetlerinde görev alabilmenin yolu da medreseye devam etmek, bir müderristen ders görmek ve medrese eğitimini tamamlamaktan geçmektedir.Bir müderristen icazet alanlar ilk aşamada ya müderris ya da kadı olmayı tercih etme hakkını elde etmişlerdir. Medrese eğitimini tamam-layanlar “mülâzemet” olarak adlandırılan bir bekleme dönemiyle birlikte adlarını “deftere” kaydettirmişler, sonrasında bu kişiler en düşük seviyede bir medresede göreve başlamışlardır.En küçük ayrıntıyı şiirin malzemesi yapan ve döneminin toplumuna ayna olan Osmanlı şairleri cemiyette saygın bir yeri olan müderrislere kayıtsız kalmamışlardır. Müderris ile ilgili, onun çeşitli hususiyetlerini de göz önünde tutarak çeşitli imgeler yapmışlardır. Osmanlı Devleti’nin resmî ideolojisinin öğretim elemanı/profesörü mesabesinde olan müderrisler divan şairlerinin detaylara dikkat kesilen bakış açısıyla şiirlere yansımıştır. Bundan başka müderrisler ile sûfî çevreler arasında cereyan eden tartışmalar da şiirlere aksetmiştir. Divan şiirinde şairlerin müderris mefhumu ile ilgilitasarruflarının tespitine yönelik yapılan bu çalışmada 340 divan okunmak suretiyle elde edilen veriler başlıklar hâlinde incelenmiştir. Bu çalışma ile Osmanlı bilimi, tarihi, sosyolojisi ve devlet teşkilatına dair yapılacak çalışmalara katkı sağlamak amaçlanmıştır.
DOI: 10.26650/oba.1821431
Author: Osman Kufacı
Institution: Sinop University
Language: English
Subfield: Literature and Literary Theory
Field: Arts and Humanities
Domain: Social Sciences
Open Access status: diamond
OpenAlex ID: W7202073719