Love from Desire to Meaning in Nizami’s Khosrow and Shirin: A Study Based on Abraham Maslow’s Theory
Year: 2026
Type: article
Abstract: نظریۀ سلسله‌مراتب نیازهای آبراهام مزلو یکی از مهم‌ترین دیدگاه‌ها در روان‌شناسی انسان‌گراست که نیازهای انسان را از نیازهای اساسی تا خودشکوفایی تبیین می‌کند. در این نظریه، نیاز به محبت و تعلق جایگاه ویژهای دارد؛ مزلو عشق را یکی از نیازهای اساسی در سطح می‌داند که از طریق تعلق، پذیرش، صمیمیت و پیوند عاطفی، زمینۀ رشد روانی، شکل‌گیری شخصیت و حرکت به‌سوی خودشکوفایی را فراهم می‌سازد. از سوی دیگر، منظومۀ «خسرو و شیرین» نظامی گنجوی از برجسته‌ترین آثار عاشقانۀ ادبیات فارسی است که ابعاد گوناگون عشق و تحول عاطفی شخصیت‌ها را به‌شیوه‌ای هنرمندانه بازنمایی می‌کند. هدف این پژوهش، تبیین و تحلیل مؤلفه‌های عشق در شخصیت‌های خسرو، شیرین و فرهاد در منظومۀ «خسرو و شیرین» در چارچوب نظریۀ سلسله‌مراتب نیازهای مزلو و پاسخ به این پرسش است که این مؤلفه‌ها چگونه براساس این نظریه قابل تبیین و تحلیل هستند. این پژوهش با روش توصیفی ـ تحلیلی و بر پایۀ مطالعات کتابخانه‌ای و تحلیل محتوای اثر انجام شده‌است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که عشق در منظومۀ «خسرو و شیرین» با سطوح مختلف نیازهای مطرح‌شده در نظریۀ مزلو قابل تبیین است و سیر تحول آن از نیاز به محبت و تعلق تا مراتب عالی‌تر رشد انسانی مشاهده می‌شود. در نتیجه، نظامی عشق را نیرویی تحول‌آفرین می‌داند که با ارضای نیاز به محبت و تعلق، زمینۀ رشد شخصیت و حرکت انسان به‌سوی مراتب عالی‌تر نیازهای انسانی و خودشکوفایی را فراهم می‌سازد.
Institution: Islamic Azad University of Varamin
Language: English
Subfield: Literature and Literary Theory
Field: Arts and Humanities
Domain: Social Sciences
Open Access status: hybrid
OpenAlex ID: W7204074637