Decarceration in Imami Jurisprudence and Iranian Criminal Law: A Comparative Analysis with International Documents
Year: 2025
Type: article
Abstract: در پرتو گسترش فزاینده مجازات حبس و پیامدهای منفی آن بر ساختارهای بنیادین جامعه، بویژه نظام خانواده و روابط اقتصادی، گفتمان کاهش استفاده از حبس به عنوان الگویی نوین در سیاستهای کیفری داخلی و بینالمللی مورد توجه قرار گرفته است. پژوهش حاضر با رویکردی توصیفی-تحلیلی، به دنبال پاسخ به این پرسش است که: تحولات قانونی نهاد تخفیف مجازات در چارچوب سیاست کاهش حبس چه نقشی در کاهش کاربرد مجازات حبس و جایگزینی آن با مجازاتهای اصلاحی و جامعهمحور دارد؟ یافتهها نشان میدهد اسناد بینالمللی با تأکید بر اصول «حداقلیترین میزان استفاده از حبس» و «تناسب مجازات»، سازوکارهای گوناگون قضایی و قانونی را برای محدود کردن کاربرد این مجازات پیشبینی کردهاند. از دیدگاه فقه شیعه با استناد به قواعدی چون «دفع حدود با شبهات» و «تعزیر به جای حد»، حبس باید به عنوان آخرین گزینه تربیتی مطرح شود، مجازاتهایی که دارای منفعت انفرادی و عمومی هستند، اولویت یابند. در نظام حقوقی ایران، قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ با الهام از مبانی فقهی و تعهدات بینالمللی، در مواد ۶۴ به بعد، سیاست کاهش حبس را از طریق نهادهایی چون «تعلیق تعقیب»، «تأخیر در صدور حکم»، «آزادی مشروط» و «مجازاتهای جایگزین حبس» مورد تأکید قرار داده است. این تحول قانونی باهدف کاهش «اثرات منفی برچسبزنی» و پیشگیری از «تکرار جرم» رقم خورده است.برای تحقق کامل این سیاست کیفری، ضرورت همافزایی سهجانبه قوای قانونگذاری، قضایی و اجرایی در قالب «سیاست جنایی هماهنگ» امری اجتنابناپذیر است تا از طریق «عدالت اصلاحی» و «مجازاتهای مبتنی بر جامعه»، اثربخشی نظام کیفری و پیشگیری از جرم افزایش یابد.
Source: فقه و مبانی حقوق اسلامی
Authors: Davood Bahrami, Mohsen Shekarchi zadeh, Ahmadreza Tavakoli
Institution: Islamic Azad University of Najafabad
Language: Persian
Topic: Criminal Law and Policy
Subfield: Law
Field: Social Sciences
Domain: Social Sciences
Keywords: decarceration, incarceration, Islamic jurisprudence, Shia jurisprudence, Iranian criminal law, Islamic Penal Code 1392, alternatives to imprisonment, restorative justice, proportionality of punishment, international human rights instruments, comparative criminal law, rehabilitation of prisoners
Open Access status: hybrid
OpenAlex ID: W7204181585
