Work

Decarceration in Imami Jurisprudence and Iranian Criminal Law: A Comparative Analysis with International Documents

Year: 2025
Type: article
Abstract: در پرتو گسترش فزاینده مجازات حبس و پیامدهای منفی آن بر ساختارهای بنیادین جامعه، بویژه نظام خانواده و روابط اقتصادی، گفتمان کاهش استفاده از حبس به عنوان الگویی نوین در سیاست‌های کیفری داخلی و بین‌المللی مورد توجه قرار گرفته است. پژوهش حاضر با رویکردی توصیفی-تحلیلی، به دنبال پاسخ به این پرسش است که: تحولات قانونی نهاد تخفیف مجازات در چارچوب سیاست کاهش حبس چه نقشی در کاهش کاربرد مجازات حبس و جایگزینی آن با مجازات‌های اصلاحی و جامعه‌محور دارد؟ یافته‌ها نشان می‌دهد اسناد بین‌المللی با تأکید بر اصول «حداقلی‌ترین میزان استفاده از حبس» و «تناسب مجازات»، سازوکارهای گوناگون قضایی و قانونی را برای محدود کردن کاربرد این مجازات پیش‌بینی کرده‌اند. از دیدگاه فقه شیعه با استناد به قواعدی چون «دفع حدود با شبهات» و «تعزیر به جای حد»، حبس باید به عنوان آخرین گزینه تربیتی مطرح شود، مجازات‌هایی که دارای منفعت انفرادی و عمومی هستند، اولویت یابند. در نظام حقوقی ایران، قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ با الهام از مبانی فقهی و تعهدات بین‌المللی، در مواد ۶۴ به بعد، سیاست کاهش حبس را از طریق نهادهایی چون «تعلیق تعقیب»، «تأخیر در صدور حکم»، «آزادی مشروط» و «مجازات‌های جایگزین حبس» مورد تأکید قرار داده است. این تحول قانونی باهدف کاهش «اثرات منفی برچسب‌زنی» و پیشگیری از «تکرار جرم» رقم خورده است.برای تحقق کامل این سیاست کیفری، ضرورت هم‌افزایی سه‌جانبه قوای قانون‌گذاری، قضایی و اجرایی در قالب «سیاست جنایی هماهنگ» امری اجتناب‌ناپذیر است تا از طریق «عدالت اصلاحی» و «مجازات‌های مبتنی بر جامعه»، اثربخشی نظام کیفری و پیشگیری از جرم افزایش یابد.
Authors: Davood Bahrami, Mohsen Shekarchi zadeh, Ahmadreza Tavakoli
Language: Persian
Subfield: Law
Open Access status: hybrid
OpenAlex ID: W7204181585
FWCI:
Cites:
Cited by:
Related to: 10