From Nature to Society: Analyzing Theoretical Gaps in Jean-Jacques Rousseau’s Educational Thought as a Theorist of Education in the West
Year: 2026
Type: article
Abstract: ژان ژاک روسو از مشهور‌ترین اندیشمندان حوزه تعلیم و تربیت در عصر روشنگری در غرب است که با تأکید بر فطرت پاک انسان و نقد تمدن جدید، دیدگاهی متمایز در زمینه تربیت ارائه کرده است. این پژوهش با هدف تحلیل و نقد آراء تربیتی روسو، به بررسی مبانی فکری وی در زمینه ماهیت انسان، نقش طبیعت، جامعه و فرایند تربیت پرداخته است. روش پژوهش، توصیفی ـ تحلیلی و مبتنی بر مطالعه اسناد و منابع کتابخانه‌ای بوده است. یافته‌ها نشان دادند که روسو منشأ بسیاری از نابسامانی‌های اخلاقی را در جامعه و تمدن جدید جست‌وجو کرده و بر این باور بوده است که انسان به‌صورت فطری پاک آفریده شده، اما در اثر مناسبات اجتماعی، علم، صنعت و تجمل‌گرایی از مسیر طبیعی خود منحرف می‌شود. ازاین‌رو، وی تربیتی مبتنی بر رشد طبیعی، تقویت حواس، تجربه مستقیم، آزادی کودک و پرهیز از آموزش‌های زودهنگام را در کتاب امیل پیشنهاد کرده است. بررسی انتقادی این دیدگاه‌ها نشان داد که هرچند تأکید روسو بر تفاوت‌های فردی، یادگیری تجربی، نقش طبیعت و آزادی در تربیت از نقاط قوت اندیشه او به شمار می‌آید، اما نگاه یک‌سویه به جامعه، نادیده گرفتن برخی ابعاد اجتماعی تربیت و غیرواقعی بودن برخی از مفروضات تربیتی وی، از مهم‌ترین کاستی‌های نظریه او محسوب می‌شود. در مجموع، نتایج پژوهش بیانگر آن است که استفاده از اندیشه‌های تربیتی روسو، مستلزم بازخوانی انتقادی و انطباق با نیازهای فرهنگی و اجتماعی جوامع معاصر است.
Source: Western Studies غرب پژوهی
Author: hosseini, azam
Institution: Ministry of Education
Language: Persian
Subfield: Philosophy
Field: Arts and Humanities
Domain: Social Sciences
SDG: Quality education
Open Access status: hybrid
OpenAlex ID: W7204233329