Work

„Kobieta polska jest wiecznym, nieubłaganym i niewyleczonym spiskowcem...”. Wizerunek Polek okresu powstania styczniowego w świetle pamiętników Nikołaja Berga

Year: 2026
Type: article
Abstract: Artykuł zawiera analizę fragmentów Zapisków o powstaniu polskiem 1863 i 1864 roku i poprzedzającej powstanie epoce demonstracyi od 1856 r. autorstwa rosyjskiego dziennikarza i historyka Nikołaja Berga, które przedstawiają wizerunek polskich, a w szczególności warszawskich kobiet w okresie powstania styczniowego. Autor Zapisków – naoczny świadek epoki – ukazał je jako postacie niezwykle zaangażowane w działalność patriotyczną i niepodległościową. Wyróżnił i szczegółowo opisał dwa typy polskich kobiet: (1) konspiratorek, które działając pod przykrywką, dzięki swej elegancji i urodzie maskowały swoją aktywność patriotyczną, oraz (2) bezpośrednich uczestniczek zbrojnej walki z rosyjskim zaborcą. Berg zauważał, że społeczny status ówczesnych Polek nie ograniczał ich znaczenia społecznego do tradycyjnych ról domowych, lecz niejako akceptował, a nawet legitymizował ich czynny – a niekiedy wręcz przewodnictwo w kreowaniu działań niepodległościowych. Analiza Zapisków Berga pokazuje, jak poprzez działania polityczne i kulturalne polskie kobiety przyczyniły się do budowania narodowej świadomości i utrwalania tożsamości patriotycznej w obliczu represji carskich władz, przy jednoczesnym zachowaniu swej własnej, kobiecej podmiotowości. Tym samym artykuł ten stanowić może ciekawy głos we współczesnym dyskursie naukowo-społecznym dotyczącym historii kobiet.
Language: Polish
Open Access status: diamond
OpenAlex ID: W7204235013
FWCI:
Cites: 18
Cited by:
Related to: 10