Year: 2026
Type: article
Abstract: Amaç: Bu çalışma, Osmanlı döneminde Filistin’de kurulan kütüphanelerin mevcut durumunu, sunduğu hizmetleri, vakıf geleneğiyle ilişkisini ve kültürel mirası korumadaki rolünü bütüncül bir çerçevede incelemeyi amaçlamaktadır.Yöntem: Nitel bir araştırma olarak tasarlanan çalışmada, arşiv kayıtları ve vakfiyeleri kapsayan tarihsel doküman analizi ile Kudüs ve Batı Şeria'daki uzmanlarla yapılan sözlü tarih anlatımları bir arada kullanılmıştır. Elde edilen veriler; kütüphanelerin kurumsal yapısı, koleksiyonların korunma durumu ve sosyal işlevleri olmak üzere üç ana temada analiz edilmiştir.Bulgular:Araştırma bulguları, Filistin kütüphaneleri hakkındaki akademik çalışmaların son derece sınırlı, dağınık ve sistematik olmaktan uzak olduğunu göstermektedir. Özellikle Kudüs'te bulunan vakıf kütüphanelerinin günümüzde işgal koşulları, fiziksel tahribat, koleksiyon kaybı ve belgelere erişimin engellenmesi gibi doğrudan tehditlerle karşı karşıya olduğu tespit edilmiştir. Mescid-i Aksa ve Halidiye gibi vakıf kütüphanelerindeki pek çok eserin kataloglanıp sınıflandırılmaması veya araştırmacılara kapalı olması, bilimsel üretimi ve tarihsel araştırmaları büyük ölçüde sınırlandırmaktadır. Bu eserlerin acilen korunma, sınıflandırma ve dijitalleştirme sürecinden geçmesi gerekmektedir.Sonuç: Bu çalışma, Osmanlı döneminde Filistin’de kurulan kütüphanelerin bölgenin kültürel, bilimsel ve toplumsal yaşamındaki sürekliliği nasıl şekillendirdiğini ortaya koymaktadır. Sonuç olarak, Kudüs merkezli vakıf kütüphanelerinin geçmişte yalnızca dini kurumlara hizmet etmediği; aksine geniş halk kesimlerine ve akademisyenlere bilgi sunan çok yönlü kültür kurumları olduğu vurgulanmaktadır. Bu kütüphanelerin günümüzde karşılaştığı fiziksel tehditler ve erişim kısıtlamaları görünür kılınarak, Filistin’in entelektüel mirasının yaşatılması adına sürdürülebilir koruma yaklaşımlarının geliştirilmesi, koleksiyonların düzenlenmesi ve eserlerin araştırmacıların erişimine açılması için acil adımlar atılması gerektiği somut biçimde ortaya konmuştur.Özgünlük: Literatürde Osmanlı kütüphaneleri genellikle makro düzeyde incelenirken, Filistin bağlamındaki boşluğu dolduran bu çalışma; işgalin yarattığı engelleri ve kataloglama eksikliklerini akademik düzeyde ilk kez sistematik olarak ortaya koyması bakımından oldukça özgün bir değere sahiptir.
Source: Türk Kütüphaneciliği
DOI: 10.24146/tk.1738903
Authors: Lama Nazzal, Mustafa Bayter
Institution: Ankara Yıldırım Beyazıt University
Language: Turkish
Subfield: History
Field: Arts and Humanities
Domain: Social Sciences
Open Access status: diamond
OpenAlex ID: W7204462979