Tarımsal Katma Değerin Tarım İhracatı Üzerindeki Etkisi: Gelişmiş ve Gelişmekte Olan Ülkelerden Kanıtlar
Year: 2026
Type: article
Abstract: Bu çalışma, kişi başına düşen tarımsal katma değer, kişi başına düşen gelir ve yıllık toplam yağış miktarı ile tarım ihracatı arasındaki uzun dönemli ilişkiyi gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler açısından karşılaştırmalı olarak incelemeyi amaçlamaktadır. Bu kapsamda 2001-2023 dönemine ait veriler dikkate alınarak panel veri yöntemlerinden yararlanılmıştır. Elde edilen bulgular, kişi başına düşen tarımsal katma değerin her iki ülke grubunda da tarım ihracatı ile pozitif ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki içinde olduğunu göstermektedir. Ancak bu ilişkinin gelişmekte olan ülkelerde daha güçlü olduğu belirlenmiştir. Bu durum, tarım sektöründe yaratılan katma değerdeki artışların gelişmekte olan ülkelerde tarım ihracatı performansına daha belirgin biçimde yansıyabildiğine işaret etmektedir. Kişi başına düşen gelir değişkeni de her iki ülke grubunda pozitif ve anlamlı bulunmuş, katsayının gelişmekte olan ülkelerde daha yüksek olması gelir artışının bu ülkelerde üretim kapasitesi, verimlilik ve dış pazarlara erişim üzerinde daha güçlü bir destekleyici rol oynadığını ortaya koymuştur. Buna karşılık yıllık toplam yağış miktarı her iki ülke grubunda da pozitif işaretli olmasına rağmen istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır. Çalışma, tarım ihracatının yalnızca üretim hacmiyle değil, tarım sektöründe yaratılan ekonomik değer ve gelir düzeyiyle de yakından ilişkili olduğunu ortaya koymaktadır. Bu yönüyle özellikle gelişmekte olan ülkelerde tarımsal katma değeri artırmaya ve üretim altyapısını güçlendirmeye yönelik politikaların ihracat performansını destekleyebileceği değerlendirilmektedir.
DOI: 10.37460/sid.1943127
Authors: Ömer Yılmaz, Muhammed Turgut, Hakkı Özbaş
Institutions: Gaziantep University, Tarsus University
Language: Turkish
Subfield: Economics and Econometrics
Domain: Social Sciences
Open Access status: diamond
OpenAlex ID: W7204665070