Türkiye'de Fibromiyalji Sendromunda Uygulanan Fizyoterapi Yaklaşımlarına Yönelik Lisansüstü Tezlerin İncelenmesi
Year: 2026
Type: article
Abstract: Amaç: Fibromiyalji sendromu (FMS), kronik yaygın ağrı, yorgunluk, uyku bozukluğu ve psikolojik etkilenimle seyreden çok boyutlu bir klinik tablodur. Bu çalışmada, Türkiye'de FMS'de uygulanan fizyoterapi ve rehabilitasyon yaklaşımlarını konu alan lisansüstü tezlerin müdahale eğilimleri, yöntemsel özellikleri ve sonuç ölçütleri tanımlayıcı olarak incelenmiştir.Yöntem: Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi'nde "fibromiyalji sendromu" terimiyle yapılan taramada 236 kayda ulaşılmış; "fizyoterapi ve rehabilitasyon" alan filtresi sonrasında tam metnine erişilebilen, FMS tanılı bireylerde deneysel veya yarı deneysel müdahale içeren 11 tez değerlendirilmiştir. Veriler standart formla çıkarılmış; frekans ve yüzdeler hesaplanmıştır.Bulgular: Altısı yüksek lisans, beşi doktora olan tezler 2017-2025 yılları arasında tamamlanmıştır. Egzersiz sekiz tezde (%72,7), manuel terapi/yumuşak doku yaklaşımları üç tezde (%27,3), nöromodülasyon iki tezde (%18,2) yer almıştır. Görsel Analog Skala yedi tezde (%63,6), Fibromiyalji Etki Anketi veya revize biçimleri yedi tezde (%63,6), Kısa Form-36 ve Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi dörder tezde (%36,4) kullanılmıştır. Ağrı, hastalık etkilenimi ve yaşam kalitesi sık değerlendirilirken, otonom fonksiyon ve objektif fiziksel aktivite daha sınırlı incelenmiştir.Sonuç: Türkiye'deki tez konuları uluslararası literatürde önerilen aktif ve çok bileşenli rehabilitasyon alanlarıyla konu düzeyinde paralellik göstermektedir. Aerobik egzersiz, postüral stabilizasyon, pilates, yoga ve beden farkındalığı temelli yaklaşımlar öne çıkmaktadır. Ancak tasarım, örneklem, karşılaştırıcı ve ölçütlerdeki heterojenlik ile kalite değerlendirme eksikliği etkililik çıkarımını sınırlamaktadır. Gelecek çalışmalar randomize kontrollü, uzun takipli, çok boyutlu sonuç alanlarını kapsayan ve raporlama standartlarına uygun biçimde planlanmalıdır.
Authors: Acar, Kadriye, İpek Dongaz, Özge
Institution: Muğla University
Language: Turkish
Subfield: Psychiatry and Mental health
Field: Medicine
Domain: Health Sciences
Open Access status: diamond
OpenAlex ID: W7204683702