Üretken Yapay Zekâ Araçlarinin Bi̇yomi̇meti̇k Mi̇mari̇ Tasarim Süreçleri̇ndeki̇ Potansi̇yelleri̇: Dall-e 3 Örneği̇ Üzeri̇nden Bi̇r Anali̇z
Year: 2026
Type: article
Abstract: Tarih boyunca tasarımcılar estetik, işlevsellik, kaynakların verimli kullanımı ve enerji etkinliği gibi problemlerin çözümü için doğadaki tasarımlar, sistemler veya süreçlerden ilham almışlardır. Biyomimikri adı verilen bu yaklaşım günümüzde sürdürülebilir mimarlık için de bir çözüm yolu olarak görülmektedir. Ancak, bu yaklaşım disiplinler arası çalışma ve uzmanlık gerektirmektedir. Yapay zekâ araçları küresel ölçekte çok sayıda veriye erişim sağlaması ve verilen komutlar doğrultusunda bu verileri hızla işleyebilmesi nedeniyle tasarımcılar için kompleks problemlerin çözümünde bir fırsat yaratmaktadır. Yapay zekâ sayesinde istenen parametreler doğrultusunda çok sayıda tasarım fikri üretmek mümkündür. Bu çalışmanın amacı, biyomimetik tasarım ilkeleri doğrultusunda üretimsel yapay zekânın tasarım yaratmadaki günümüzdeki ve gelecekteki potansiyelini incelemektir. Bu kapsamda, DALL-E 3 metinden-görüntü üretim modeli kullanılmış; farklı biyolojik referanslara dayalı istem setleri oluşturularak modelin bu referansları biçimsel, işlevsel ve strüktürel düzeyde nasıl yorumladığı analiz edilmiştir. Çalışma hem niteliksel değerlendirme hem de çok boyutlu niceliksel bir değerlendirme matrisiyle sistematik olarak incelenmiştir. Çalışmada yapay zekâ tarafından üretilen tasarımlarda insan zekâsının sonucu olan psikososyal özellikler, deneyim birikimi, eleştirel bakış açısı, yeni ve farklı olma arayışı, insana ve çevreye duyarlı olma gibi konularda henüz eksiklikler olduğu görülmüştür. Sürekli gelişen ve yüksek potansiyele sahip yapay zekâ araçları tasarıma başlarken ilham verme özelliğine sahip olsa da günümüzde tasarımın oluşmasında insan müdahalesine ve etik açıdan bazı önlemlerin alınmasına gereksinim vardır.
Author: Nurgül İnan
Institution: Ostim Technical University
Language: Turkish
Subfield: Architecture
Field: Engineering
Domain: Physical Sciences
Open Access status: hybrid
OpenAlex ID: W7204826569