Identification of key drivers affecting urban environmental quality using a foresight approach: A case study of Ardabil City
Year: 2026
Type: article
Abstract: هدف این پژوهش، شناسایی پیشران‌های کلیدی مؤثر بر کیفیت محیط زیست شهری اردبیل با رویکرد آینده‌نگاری بود. مطالعه از مدل آینده‌نگاری مبتنی بر تحلیل ساختاری (MICMAC) و تصمیم‌گیری چند معیاره (PROMETHEE)بهره برد. داده‌ها از منابع کتابخانه‌ای و نظرسنجی ۵۰ نفر از خبرگان جمع‌آوری شد. فهرست اولیه شامل ۳۹ متغیر در پنج معیار اصلی (کیفیت هوا، مدیریت پسماند، فضای سبز، آب و فاضلاب، کیفیت صوتی) تهیه و توسط خبرگان تأیید گردید. تحلیل ساختاری میزان اثرگذاری و اثرپذیری پیشران‌ها را مشخص کرد. مناطق پنج‌گانۀ شهر نیز بر اساس PROMETHEE اولویت‌بندی شدند و راهکارهای عملی برای ارتقای کیفیت محیط زیست وزن دهی گردید. نتایج نشان داد معیار کیفیت هوا با وزن 0/437 مهم‌ترین عامل است. پس از آن به ترتیب مدیریت پسماند (0/207)، فضای سبز (0/161)، آب و فاضلاب (0/138) و کیفیت صوتی (0/057) قرار دارند. از نظر وضعیت مناطق، منطقۀ ۳ بهترین و منطقۀ ۱ نامطلوب‌ترین شرایط را دارد. تحلیل MICMAC حاکی از حساسیت بالای ساختار سیستم کیفیت محیط زیست شهری اردبیل به تغییرات مدیریتی و مداخله‌ها است؛ بسیاری از متغیرها اثرگذاری و اثرپذیری بالایی دارند و روابط پیچیده‌ای بین آن‌ها وجود دارد. پیشران‌های کلیدی شامل توسعۀ فضای سبز، بهبود مدیریت منابع آب، ارتقای مدیریت پسماند، کنترل آلاینده‌های هوا، کاهش آلودگی صوتی، توسعۀ زیرساخت‌های محیط زیستی و تقویت حکمرانی یکپارچه هستند. نتیجه‌گیری پژوهش تأکید بر ناپایدار بودن سیستم کیفیت محیط زیست اردبیل با شکاف‌های توسعه‌ای و توزیع ناعادلانۀ زیرساخت‌ها دارد. دستیابی به توسعۀ پایدار نیازمند گذار از تصمیم‌گیری‌های بخشی به حکمرانی یکپارچه، برنامه‌ریزی مبتنی بر عدالت فضایی، رویکرد منطقه‌محور و مدیریت فعال پیشران‌ها با نگاهی آینده‌نگر است تا تاب‌آوری زیست‌محیطی شهر تقویت شود.
Institutions: Islamic Azad University of Tabriz, University of Bonab
Language: Persian
Subfield: Ecology
Field: Environmental Science
Domain: Physical Sciences
Open Access status: diamond
OpenAlex ID: W7208823523