Türkiye’nin Uluslararası Demiryolu Yük İlişkilerinin Dönüşümü: Partner Yoğunlaşması, Akış Asimetrisi ve Avrupa Yükleme-Boşaltma Ağındaki Konumu
Year: 2026
Type: article
Abstract: Bu çalışma, Türkiye’nin uluslararası demiryolu yük ağının 2004-2024 dönemindeki yapısal dönüşümünü partner yoğunlaşması, yönsel akış asimetrisi ve Avrupa yükleme-boşaltma (Y-B) ilişki ağındaki topolojik konum boyutlarıyla incelemektedir. Eurostat’ın partner kırılımlı akım verileriyle yoğunlaşma endeksleri, net yönsel denge (NYD), partner-coğrafyası farklılık endeksi (PFE), betimsel durum geçiş matrisleri ve ikili-yönlü Y-B ağı üzerinde merkeziyet ölçüleri hesaplanmıştır. Eğilimler Theil-Sen ve Mann-Kendall testleriyle değerlendirilmiştir. Partner sayısı giden yönde 6’dan 19’a, gelen yönde 8’den 15’e anlamlı biçimde yükselmiştir. Giden akımlarda Herfindahl-Hirschman Endeksi (HHI) 0,399’dan 0,207’ye gerilemiştir. Buna karşın ilk üç partner 2024’te akımların yaklaşık üçte ikisini taşımakta ve Bulgaristan 21 yılın 19’unda her iki yönün ilk üç partneri arasında kalmaktadır. NYD -0,52’den +0,17’ye yükselerek işaretini değiştirmiştir. PFE ise iyileşmemiş ve 2024’te 0,344 ile dönemin en yüksek değerine ulaşmıştır. Yüksek paylı partnerlerde kalıcılık 0,86-0,89 düzeyindedir. Türkiye, doğrudan bağlantılarını artırmasına karşın hiçbir yıl çekirdek veya köprü konumuna geçememiştir. Bu çalışma, teorik olarak, uluslararasılaşmanın erişim, yoğunlaşma, karşılıklılık ve ağ konumu boyutlarında eş zamanlı ilerlemediğini ortaya koymaktadır. Pratik olarak ise, sınır geçiş kapasitesi, geri dönüş yükü eşleştirme ve koridor çeşitlendirme kararlarına akış düzeyinde kanıt sağlamaktadır.
Source: Demiryolu Mühendisliği
Author: Halil Karlı
Institution: Bartin University
Language: Turkish
Subfield: Transportation
Field: Social Sciences
Domain: Social Sciences
Open Access status: diamond
OpenAlex ID: W7213391908