Year: 2026
Type: article
Abstract: Anadolu topraklarının Kafkaslara uzanan kolunda yer alan Ahıska, eski bir Türk yurdu olup tarihinde yaklaşık üç yüz yıllık dönem boyunca Osmanlı idaresinde kalmıştır. Döneme ait birçok yazılı, sözlü, tarihî ve mimarî eser bulunmaktadır. Âşıklarıyla da ünlü bir yer olan Ahıska, Osmanlı bürokrasisinde yer almış birçok devlet adamı, âlim ve şair yetiştiren bir bölgedir. Ahıskalı olan Cevrî (d.1805-öl.1875) XIX. yy.’da yaşamış bir divan şairidir. Döneminin şairler tezkiresine girmeyi başarmış bir şairdir. Gençliği doğup büyüdüğü Ahıska’da geçen Cevrî, Diyarbakır’a yerleşmiş, ömrünün son dönemlerini büyük ölçüde burada geçirmiş ve bu şehirde vefat etmiştir. Şehrin şairleriyle ilgili tezkire kaleme alan ünlü edebiyatçı Ali Emirî, Cevrî’ye tezkiresinde geniş yer ayırmıştır.Çalışmada, Cevrî hakkında başta Emirî tezkiresi olmak üzere kaynaklarda bulunan bilgiler ışığında hayatı, edebî şahsiyeti ve eserleri ele alınmış; günümüze ulaşan bir gazeli incelenmiştir. Söz konusu gazel, muhteva ve şekil unsurları bakımından Klasik Türk edebiyatında kullanılan geleneksel şerh (muhteva açıklaması) yöntemi esas alınarak incelenmiş; bunun yanı sıra şiir tekniğinin farklı unsurları açısından da değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular doğrultusunda Ahıskalı Cevrî’nin edebî şahsiyeti ve şiir üslubu hakkında tespitlerde bulunulmuştur. Ayrıca henüz gün ışığına çıkarılmamış eserleri olan Divânı ve Şehnâme tercümesine ilişkin izler takip edilmiştir. Çalışmanın amacı, son dönem divan şairi olan ve hakkında sınırlı bilgi bulunan Ahıskalı Cevrî’nin edebî varlığına dikkat çekmek; örnek gazeli üzerinde şiir üslubunu göstermek ve Ahıska’nın Osmanlı dönemi divan edebiyatı için şair yetiştiren önemli merkezlerden biri olduğunu vurgulamaktır.
Author: Hanzade Güzeloğlu
Institution: Ardahan University
Language: Turkish
Subfield: Literature and Literary Theory
Field: Arts and Humanities
Domain: Social Sciences
Open Access status: diamond
OpenAlex ID: W7214710232