Deprem Yüklerinin Etkisi Altında Gömülü Boru Hatlarında Gerilme Dağılımı: İç Basınç ve Su Doluluk Oranlarının Karşılaştırmalı Analizi
Year: 2026
Type: article
Abstract: Literatürde yer alan çalışmalarda depremler sonucu oluşan üstyapı hasarları ayrıntılı biçimde incelenmiş olmasına karşın, altyapı sistemlerinin sismik davranışı sınırlı sayıda çalışmada ele alınmıştır. Sürdürülebilir altyapı tasarımlarının geliştirilebilmesi için boru hatlarının deprem etkileri altındaki hasar mekanizmalarının ve olası risklerinin değerlendirilmesi büyük önem taşımaktadır. Bu çalışmada, %25 ve %50 su doluluk oranına sahip gömülü beton boruların deprem yükleri altındaki sismik tepkileri sayısal olarak incelenmiştir. Bu kapsamda, doğrudan akışkan–yapı etkileşimi (FSI) tabanlı su modellemesi ile yarı ve tam çevresel sabit iç basınç yaklaşımları karşılaştırılmış; boru tabanındaki Von Mises gerilmesi, üçüncü deviatorik gerilme invariantı (J₃) ve yer değiştirme tepkileri değerlendirilmiştir. Sonuçlar, iç basıncın temsil biçiminin gerilme ve deformasyon zaman geçmişlerini belirgin biçimde değiştirdiğini göstermiştir. %25 dolulukta doğrudan su modeli Von Mises gerilmesi ve J₃ değişimlerinde daha yüksek genlikler üretirken, yarı çevresel basınç modeli yer değiştirme bakımından daha düzensiz ve yüksek tepkiler oluşturmuştur. %50 dolulukta ise model yaklaşımları arasındaki farkların parametreye bağlı olarak değiştiği ve tek bir basitleştirilmiş basınç yaklaşımının tüm tepki bileşenlerini aynı doğrulukta temsil etmediği görülmüştür. Bulgular, gömülü beton boruların sismik değerlendirmesinde zemin–boru etkileşiminin yanı sıra akışkanın dinamik etkisinin ve iç basınç modelleme yaklaşımının birlikte dikkate alınması gerektiğini ortaya koymaktadır.
Authors: Ecem Tuncer Uysal, Ahmet Kumanlıoğlu
Institution: Manisa Celal Bayar University
Language: Turkish
Subfield: Civil and Structural Engineering
Field: Engineering
Domain: Physical Sciences
Open Access status: hybrid
OpenAlex ID: W7219086601