Year: 2018
Type: article
Abstract: การศึกษานี้เป็นการวิจัยเชิงชาติพันธ์วรรณาแบบวิพากษ์ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการพัฒนาภาวะผู้นำผู้สูงอายุในการสร้างเสริมสุขภาพชุมชน ผู้ให้ข้อมูลเป็นผู้สูงอายุที่มีภาวะผู้นำ จำนวน 89 คน และผู้ที่เกี่ยวข้อง จำนวน 37 คน วิเคราะห์ข้อมูลจากการสังเกต การสัมภาษณ์ และสนทนากลุ่ม ด้วยวิธีการจัดระเบียบเนื้อหาของข้อมูล การวิเคราะห์จำแนกประเภทข้อมูล การวิเคราะห์เชิงเนื้อหา การวิเคราะห์ตามช่วงเวลา และการวิเคราะห์แบบเมทริกซ์ ผลการวิจัยสะท้อนถึงลักษณะภาวะผู้นำผู้สูงอายุ 7 คุณลักษณะ ได้แก่ มีความกล้า เป็นผู้รู้ ใจกว้าง รักการพัฒนา มีคุณธรรม ไม่เห็นแก่ตัว และทำงานเป็นทีม มีกระบวนการในการพัฒนาภาวะผู้นำ 2 กระบวนการ คือ 1) ผู้สูงอายุพัฒนาด้วยตัวเอง โดยใช้หลักธรรมทางพระพุทธศาสนา คือ พรหมวิหาร 4 ฆราวาสธรรม 4 ศีล 5 และคำสอนของรัชกาลที่ 9 ในการทำความดีเพื่อส่วนรวม และปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง เป็นแนวทางในการดำเนินชีวิตจนพัฒนาเป็นภาวะผู้นำ 2) ผู้อื่นช่วยพัฒนา เป็นการได้รับการสั่งสอนจากบรรพบุรุษ และมีการสร้างพื้นที่ให้ผู้สูงอายุได้มีกิจกรรมร่วมกันได้แสดงออกถึงภาวะผู้นำ ได้แก่ ชมรมผู้สูงอายุ และโรงเรียนผู้สูงอายุ ภาวะผู้นำของผู้สูงอายุก่อให้เกิดกิจกรรมสร้างเสริมสุขภาพชุมชน ทั้งที่ผู้สูงอายุสร้างขึ้นเพื่อตนเองและเพื่อผู้อื่นด้วย 3 วิธีการ ได้แก่ 1) วัจนภาษา ชักชวน แนะนำ สั่งสอน ให้คำปรึกษา และถ่ายทอด 2) อวัจนภาษา ที่ผู้สูงอายุทำตัวเป็นแบบอย่างแก่ผู้อื่น และ 3) การสร้างระบบการทำงาน ให้ง่ายต่อการทำงาน ก่อเกิดผลลัพธ์ขึ้นกับตัวของผู้สูงอายุ ครอบครัว และสมาชิกชุมชน ครอบคลุมด้านสุขภาพ สังคม เศรษฐกิจ สิ่งแวดล้อม และการเมืองการปกครอง โดยมีปัจจัยเงื่อนไขในการขับเคลื่อน 3 ปัจจัย ได้แก่ ชมรมผู้สูงอายุ โรงเรียนผู้สูงอายุ และสภาวัฒนธรรมตำบล ที่สร้างโอกาสให้ผู้สูงอายุได้ร่วมบริหารจัดการกิจกรรมต่าง ๆ ที่ส่งผลต่อการพัฒนาภาวะผู้นำและก่อให้เกิดการสร้างเสริมสุขภาพชุมชน องค์ความรู้จากการศึกษานี้ให้ข้อมูลที่แสดงถึงศักยภาพของผู้สูงอายุที่สามารถพัฒนาภาวะผู้นำให้เกิดขึ้นและใช้ภาวะผู้นำของตนเองในการเป็นแกนนำสร้างกิจกรรมต่าง ๆ เสมือนหลักฐานเชิงประจักษ์ในการสร้างวาทกรรมใหม่จากการมองผู้สูงอายุเป็น “ภาระ” ไปสู่ผู้ที่มี “พลัง” ในการสร้างสรรค์สังคม
Institutions: Huachiew Chalermprakiet University, Khon Kaen University
Language: Thai
Subfield: Life-span and Life-course Studies
Field: Social Sciences
Domain: Social Sciences
Open Access status: diamond
OpenAlex ID: W7220080371