Year: 2026
Type: book-chapter
Abstract: Sportif performans, fiziksel kapasite ve teknik becerilerin yanı sıra sporcunun duygusal, bilişsel ve sosyal kaynaklarını etkili biçimde kullanabilmesine bağlı olan çok boyutlu bir süreçtir. Sporcular, antrenman ve yarışma ortamlarında baskı, belirsizlik, başarı beklentisi, rekabet, kişilerarası etkileşim ve performans değerlendirmesi gibi çeşitli psikososyal taleplerle karşılaşmaktadır. Bu taleplere verilen tepkiler; duygusal farkındalık, duygu düzenleme, dikkat kontrolü, karar verme, öz düzenleme, motivasyon ve sosyal iletişim gibi yetkinliklerle ilişkilidir. Duygusal yetkinlikler, sporcunun kendi duygularını ve başkalarının duygusal işaretlerini tanımasını, anlamlandırmasını ve uygun biçimde yönetmesini kapsarken bilişsel yetkinlikler bilgiyi işleme, dikkatini yönlendirme, problem çözme, karar verme ve davranışlarını hedefleri doğrultusunda düzenleme süreçlerini içermektedir. Bu yetkinlikler birbirinden ayrı kavramsal alanlar olmakla birlikte sportif performans sırasında sürekli etkileşim içindedir. Bu bölümde sporcularda duygusal ve bilişsel yetkinliklerin kuramsal temelleri, performansla ilişkileri ve psikososyal bağlamdaki işlevleri incelenmektedir. Ayrıca stresle başa çıkma, motivasyon, takım içi iletişim, liderlik, sosyal destek ve psikolojik beceri gelişimi konuları ele alınmaktadır. Bölümün temel yaklaşımı, duygusal ve bilişsel yetkinliklerin sportif başarının tek başına belirleyicileri olarak değil, bireysel özellikler, antrenman koşulları ve sosyal çevreyle etkileşim içinde işleyen performans kaynakları olarak değerlendirilmesi gerektiğidir. Bu çerçevede söz konusu yetkinliklerin sistematik biçimde desteklenmesi, sporcuların performans taleplerine uyum sağlamaları, karar süreçlerini yönetmeleri ve spor deneyimlerini daha etkili biçimde sürdürmeleri açısından önem taşımaktadır.
Source: Özgür Yayınları eBooks
Authors: Serkan Zengin, Burcu Fidel
Institutions: Amasya Üniversitesi, Mi̇lli̇ Eği̇ti̇m Bakanliği
Language: Turkish
Subfield: Developmental and Educational Psychology
Field: Psychology
Domain: Social Sciences
Open Access status: hybrid
OpenAlex ID: W7223688024