Year: 2026
Type: article
Abstract: Bu çalışmada, genellikle çağdaş metinler ve konuşma dili çerçevesinde ele alınan söylem belirleyicilerin, art zamanlı bir bakış açısıyla Budist Uygur metinlerindeki kullanımı incelenmiştir. Maitrisimit, Altun Yaruk ve Daśakarmapathāvadānamālā adlı eserlerde söylem belirleyicisi niteliği taşıyan 13 dilsel unsur, bağlama dayalı işlevleri bakımından ele alınmıştır. Söz konusu metinlerde sıkça tanıklanabilen amtı “şimdi”, anta ötrü “ondan sonra”, erki “acaba”, ermez mü “değil mi”, yene yme “yine de, ve tekrar” gibi unsurların; söylemi başlatma, sürdürme, ek bilgi verme, kuşku bildirme, onaylatma, karşıtlık bildirme gibi edimsel işlevlerde kullanıldığı görülmüştür. Söz başında, ortasında ve sonunda yer alabilen bu söylem belirleyiciler, anlatının düzenlenmesinde ve söylem bölümleri arasındaki ilişkilerin kurulmasında önemli görevler üstlenmiştir. Ayrıca, söylem belirleyicilerin zaman zaman çevirmen müdahalesiyle Uygurca metinlere dâhil edilmesi, nesir dilinin oluşumunda etkin rol aldığını göstermektedir. Bu bakımdan çeviri eserlerdeki söylem belirleyiciler, Türkçenin kullanımını ve anlatım olanaklarını yansıtmakta, Eski Uygur Türkçesi konuşma dilinin yazılı metinlere yansıdığını da ortaya koymaktadır. Çalışmanın Eski Uygur Türkçesindeki söylem belirleyicilerin betimlenmesine ve tarihî söylem çözümlemesi araştırmalarına katkı sağlaması hedeflenmiştir.
Source: Dil Araştırmaları
Author: Sümbül Begüm Körtelli
Institution: Beykent University
Language: Turkish
Subfield: Language and Linguistics
Field: Arts and Humanities
Domain: Social Sciences
Open Access status: bronze
OpenAlex ID: W7225818482