Year: 2025
Type: article
Abstract: Starzenie organizmu jest procesem, który zależy od wielu czynników, a charakterystyczne cechy starzenia się ujawniają swój postęp na trzech różnych poziomach: molekularnym, komórkowym oraz systemowym. Starzenie komórek to złożony proces, regulowany czynnikami genetycznymi, epigenetycznymi i środowiskowymi, charakteryzujący wiele typów komórek somatycznych. Istnieje wiele znaczników starzenia komórkowego, zarówno na poziomie molekularnym, jak i biochemicznym. Komórki starzejące się wykazują specyficzny fenotyp wydzielniczy związany ze starzeniem (SASP). Składowe SASP to głównie cząsteczki o działaniu prozapalnym i enzymy proteolityczne. Gromadzenie się komórek starzejących się w organizmie wywołuje przewlekły, ogólnoustrojowy stan zapalny o niskim nasileniu i przyczynia się do powstawania chorób/patologii związanych z wiekiem. Większość obecnie opracowywanych środków terapeutycznych mających na celu zwalczanie chorób/patologii związanych ze starzeniem się, działa na komórki starzejące się (senoterapia). Senoterapeutyki to związki, które specyficznie oddziałują wyłącznie na komórki starzejące się lub blokują tworzenie i wydzielanie składowych SASP. Senomorfiki: rapamycyna, resweratrol, 3-gallusan epigallokatechiny, metformina, ruksolitynib, blokują SASP bez eliminowania starzejących się komórek, pośrednio hamując proces starzenia. Senolityki: kwercetyna, fisetyna, kurkumina, piperlongumina, ouabaina) eliminują starzejące się komórki, zwykle poprzez indukcję apoptozy. Ponadto istnieje wiele syntetycznych cząsteczek o właściwościach senoterapeutycznych posiadających różne punkty uchwytu w starzejących się komórkach: aktywatory sirtuin, inhibitory białek rodziny Bcl-2, inhibitory białek szoku termicznego, inhibitory deacetylaz histonów, inhibitory wiązania p53 lub tamoksyfen ukierunkowany na mitochondria. Dodatkowo, niektóre składniki diety, takie jak: produkty bogate w polifenole, witaminę C lub karotenoidy, oliwa z oliwek, nasiona, orzechy, rośliny strączkowe, mogą ogrywać ważną rolę, jako modulatory procesu starzenia się organizmu i starzenia komórek, zapobiegając stresowi oksydacyjnemu, uszkodzeniom DNA, stanom zapalnym oraz chorobom związanym z wiekiem (nowotwory, choroby sercowo-naczyniowe, cukrzyca i choroby neurodegeneracyjne).
Source: Farmacja Polska
Author: Magdalena Emila Jurzak
Language: Polish
Subfield: Cell Biology
Domain: Life Sciences
Open Access status: gold
Estimated APC paid: $124
OpenAlex ID: W4416981856
