Work

Huzursuz bağırsak sendromu ve polikistik over sendromu için yeni moleküler biyomarker adaylarının belirlenmesi ve multiomik veri entegrasyonu

Year: 2025
Type: dissertation
Abstract: Huzursuz bağırsak sendromu (HBS) ve polikistik over sendromu (PKOS), insan sağlığını olumsuz etkileyen kronik hastalıklardır ve çevresel, endokrin ve genetik faktörlerin karmaşık etkileşimi sonucunda ortaya çıkmaktadır. Genellikle ergenlik döneminde başlayan PKOS’un, şeker hastalığı, yüksek tansiyon ve kalp-damar hastalıkları gibi metabolik sorunlarla ilişkili olduğu gösterilmiştir. Öte yandan, HBS’nin sindirim sağlığını önemli ölçüde etkilediği, şişkinlik, bağırsak alışkanlıklarında değişiklik ve karın ağrısı gibi belirtilere yol açtığı bilinmektedir. Her iki hastalığın tanısında belirtilerin kapsamlı bir şekilde değerlendirilmesi kritik öneme sahiptir. PKOS, düzensiz âdet döngüleri, erkek tipi hormonların artışı ve yumurtalıklarda kist varlığı ile tanımlanırken, HBS tanısı bağırsak şikâyetlerinin sıklığı ve niteliğine dayanarak konulmaktadır. Her iki hastalığın klinik tablosunun yaş, ırk ve kilo gibi etmenlere bağlı olarak değişkenlik gösterdiği bilinmektedir. PKOS ve HBS’nin altında yatan moleküler mekanizmaların kapsamlı bir şekilde anlaşılması, etkili terapötik müdahalelerin geliştirilmesi açısından büyük önem arz etmektedir. Bu tezin amacı, her iki hastalığın tedavisine yönelik yeni moleküler belirteçleri ve ilaç adaylarını keşfetmektir. Bu doğrultuda, gen ekspresyon verilerinin meta-analizi gerçekleştirilmiş ve PKOS ile HBS’ye özgü farklı olarak eksprese edilen genler (DEG’ler) belirlenmiştir. Aşırı temsil analizi uygulanarak, bu hastalıkların moleküler mekanizmalarındaki benzerlikler ve farklılıklar ortaya konmuştur. Dahası, transkriptom verilerinin insan biyolojik ağları ile bütünleştirici analizi, çeşitli seviyelerde moleküler imzalar belirlemiştir. PKOS ve HBS ile ilişkili proteomik, metabolik, düzenleyici ve sinyal iletimine dair unsurlar tespit edilmiş ve kapsamlı etkileşim haritalarının oluşturulması ve analizi yoluyla kilit moleküller belirlenmiştir. Ayrıca, ilaç yeniden konumlandırma analizi sonucunda PKOS için 15, HBS için 20 olmak üzere toplamda 35 ilaç adayı belirlenmiş ve bunlardan 12’sinin her iki hastalık için ortak olduğu tespit edilmiştir. Sonuç olarak, bu araştırma, PKOS ve HBS’nin moleküler mekanizmalarını aydınlatmış, yeni belirteç molekülleri ve potansiyel ilaç adaylarını ortaya çıkarmıştır.
Author: Gezer, Ebrar
Language: English
Field: Medicine
Open Access status: green
OpenAlex ID: W7225435136
Cites: 221
Cited by:
Related to: 10